Medische zorg voor iedereen

De missie van lokale zorgverlener Patricia

Ontmoet Patricia: een moderne, alleenstaande Keniaanse moeder. Zij is zorgverlener in een sloppenwijk in Nairobi waar zij zelf ook opgroeide. Een vrouw met een missie: de gezinnen in haar wijk de gezondheidszorg bieden waar zij recht op hebben. Als vrijwillige zorgverlener bezoekt Patricia dagelijks 10 tot 12 gezinnen. Haar belangrijkste taak is gezinnen te vertellen hoe zij gezond kunnen blijven. Maar ook het herkennen van symptomen en indien nodig het doorverwijzen naar een ziekenhuis. Patricia gebruikt ons mobiele platform Leap om eerder geleerde kennis te herhalen en nieuwe kennis op te doen. 

Via dit platform heeft ze het bericht gekregen dat de vrouwen in haar wijk een zorgverzekering kunnen afsluiten en via een digitale ‘zorgportemonnee’ (zie kader) kunnen sparen voor deze verzekering. En dat is hard nodig. Want in haar wijk hebben gezinnen geen zorgverzekering. "Een geschenk van God!", aldus Patricia. "Er sterven minder kinderen doordat de vrouwen geld hebben om naar het ziekenhuis te gaan. Daarnaast verbetert de zorg in de ziekenhuizen omdat ze meedoen aan een speciaal programma om de kwaliteit van de zorg te verbeteren". 

De ‘zorgportemonnee’ is onderdeel van een project van Amref Flying Doctors en partner PharmAccess: i-PUSH. Naast toegang tot geld zorgt dit project er ook voor dat de kwaliteit in de klinieken verbetert, er gezondheidsdata worden verzameld en dat de zorgverleners via hun mobiele telefoon trainingen kunnen volgen. Het project wordt door de Nationale Postcode Loterij gefinancierd met € 9,95 miljoen.

Met een zorgverzekering wordt bovendien de armoede uit de wereld gedreven: mensen die niet verzekerd zijn en voor hoge zorgkosten komen te staan, zakken onder de armoedegrens. Of ze besluiten om dan maar niet naar een arts te gaan, waardoor ze nog zieker worden. Daarbij is er geen geld om naar school te gaan, waardoor ze arm blijven. Die neerwaartse spiraal wordt doorbroken met een zorgverzekering. 

Naast Leap maakt Patricia gebruik van een ander mobiel platform: MJali. Net als de digitale ‘zorgportemonnee’ is MJali gekoppeld aan het nationale ziekenfonds. Via MJali verzamelt Patricia de gezondheidsdata van de gezinnen in haar wijk. En voorziet zij de overheid van zeer belangrijke informatie die nodig is om - op grote schaal - de gezondheidszorg in Kenia te verbeteren. En zo wordt haar droom langzaam maar zeker waarheid: betaalbare en goede zorg voor iedereen!

De uitdaging

Goede en betaalbare gezondheidszorg, bereikbaar voor iedereen. In Nederland is dit vanzelfsprekend. In Afrika helaas niet. Dit komt door gebrek aan geld. Omdat overheden andere keuzes maken en het geld ergens anders in investeren en daarnaast leggen internationale leningen beperkingen op. Het komt ook doordat het geld dat er is niet op de juiste plek terecht komt. Door corruptie, slecht bestuur en investeringen in de grote steden en te weinig in de plattelands gebieden.

Om een beeld te geven van de situatie in Afrika:

  • In Nederland wordt per jaar per persoon € 4.700 uitgegeven aan gezondheidszorg . In Kenia is dit maar € 60. En in  Malawi zelfs maar € 30.
  • In Nederland heeft iedereen een (verplichte) zorgverzekering. In de Afrikaanse landen waar wij werken is slechts minder dan één op de vijf mensen verzekerd. Mensen die niet goed verzekerd zijn moeten de zorgkosten uit eigen zak betalen. Hierdoor zakken per jaar 100 miljoen mensen onder de armoedegrens.
  • In Nederland is er één arts per ongeveer 300 inwoners beschikbaar. Terwijl er in een land als Malawi, met ongeveer net zoveel inwoners als Nederland, in totaal maar 300 artsen zijn.

Doordat de overheid niet genoeg in gezondheidszorg investeert, zijn er in Afrika te weinig ziekenhuizen. Mensen moeten daardoor lang reizen voor zorg. Dat is voor gezinnen met een laag inkomen haast onmogelijk: 50% van de Afrikanen geeft aan dat zij zelf, of iemand uit hun familie, daardoor niet de zorg hebben gekregen die ze nodig hadden. Daar komt nog bij dat de kwaliteit van de zorg vaak te wensen over laat. Er is bijvoorbeeld geen goedwerkende apparatuur. Of de juiste medicijnen zijn niet beschikbaar of zijn te duur. En daarnaast is er gebrek aan goed opgeleid zorgpersoneel omdat er geen geld is om ze te trainen of (voldoende) te betalen.

Meisjes en jonge vrouwen

In Kenia gaat 13% van de mensen niet naar een ziekenhuis als ze zorg nodig hebben. Omdat ze geen geld hebben of omdat ze de kwaliteit van de zorg niet vertrouwen. Met als gevolg dat vrouwen tijdens hun zwangerschap niet worden begeleid door een arts, thuis bevallen in plaats van in een ziekenhuis, postnatale zorg missen en geen informatie krijgen over anticonceptie en gezinsplanning. Waardoor moeders en kinderen onnodig sterven. Of kort na hun bevalling weer zwanger zijn. Meisjes en jonge vrouwen zijn de spil van het gezin. Investeren in vrouwen zodat zij de zorg krijgen die ze nodig hebben is daarom cruciaal. Meisjes en jonge vrouwen zijn niet alleen verantwoordelijk voor de zorg van de kinderen en het zorgen voor eten, maar ze bepalen vaak ook waar het huishoudgeld aan uitgegeven wordt. Veel gezinnen hebben geen zorgverzekering, waardoor vrouwen door de hoge uitgaven voor zorg moeten bezuinigen op andere huishoudelijke uitgaven - zoals school voor hun kinderen.

* Sustainable Development Goal 3.8: zorgen voor een universele ziektekostenverzekering, inclusief bescherming tegen financiele risico’s, beschikbaarheid van kwalitatief goede en noodzakelijke zorg, geneesmiddelen en vaccins voor iedereen.

Onze aanpak

We dromen van een Afrika waarin iedereen toegang heeft tot goede en betaalbare gezondheidszorg. Dit is in lijn met SDG 3.8 (*zie kader). Om dit te bereiken richten we ons op het complete zorgstelsel van een land: we onderzoeken waar het mis gaat en ontwikkelen en promoten vervolgens duurzame oplossingen. Samen met de Afrikaanse bevolking. Want alleen dan zijn de veranderingen blijvend.  We gaan in gesprek met de overheid om er voor te zorgen dat er meer geld beschikbaar komt voor zorg. Zodat goede basisgezondheidszorg beschikbaar is voor de allerarmsten en mensen in afgelegen gebieden. We slaan bruggen tussen de lokale bevolking en het formele gezondheidssysteem (zoals ziekenhuizen). Lokale zorgverleners (Community Health Workers) spelen hier een cruciale rol in. Zij verzamelen bijvoorbeeld gezondheidsdata uit de dorpen voor de overheid. Waardoor de overheid weet waar de behoefte ligt van de lokale bevolking en het geld daadwerkelijk op de juiste plek terecht komt. Tegelijkertijd pleiten we ervoor dat er meer wordt geïnvesteerd in basisgezondheidszorg, dat overheden zich richten op preventie en dat mensen toegang hebben tot een zorgverzekering.

Voorkomen is beter dan genezen

Het voorkomen van ziektes is een belangrijk speerpunt. We focussen ons daarbij op het zelfredzaam en veerkrachtig maken van de lokale bevolking. En het verbeteren van (de toegang tot) primaire gezondheidszorg. Zodat mensen weten hoe ze gezond moeten blijven, de zorg beschikbaar is die ze nodig hebben als ze een keer ziek zijn en hun recht op goede zorg opeisen.  We zorgen ervoor dat mensen mee kunnen beslissen over zorg die ze nodig hebben.

Onze speerpunten: 

  • Zorg beschikbaar en bereikbaar maken voor iedereen. Ook voor de allerarmste in de afgelegen gebieden. Wij doen dit door het geven van medische en technische ondersteuning aan ziekenhuizen in afgelegen gebieden. Dit doen we al ruim 60 jaar! 
  • De eerstelijnszorg verbeteren zodat deze efficiënter en goedkoper wordt. Bij eerstelijnszorg in bijvoorbeeld Kenia kun je denken aan kleine gezondheidsposten met wat medicijnen en een verpleegkundige. In Afrika werkt de eerstelijnszorg vaak niet goed. Daarom werken we samen met de lokale overheid en partners aan het verbeteren van de infrastructuur (zoals een doorverwijsysteem) en de medische uitrusting in de ziekenhuizen (zoals apparatuur en medicijnen). 
  • Het geven van voorlichting en het informeren van mensen over hun rechten zodat zij zelf goede en betaalbare zorg opeisen. De lokale zorgverleners spelen hierin een belangrijke rol.
  • Het versterken van lokale organisaties zodat zij beter voor het recht op gezondheid kunnen opkomen en de overheden aan hun beloftes kunnen houden. Zij kunnen kijken of budgetten goed worden besteed en de rechten van arme gemeenschappen worden beschermd. Door deze organisaties te helpen, kunnen zij beter opkomen voor het recht op goede en betaalbare zorg van meisjes en jonge vrouwen. En overheden aan hun beloftes houden.
  • Het beïnvloeden van het beleid zodat overheden de gezondheid van de allerarmsten op de eerste plaats zetten en de overheid meer budget vrij maakt voor gezondheid, preventie en basisgezondheidszorg.
  • Het ontwikkelen van nieuwe financieringsmodellen zodat de zorg toegankelijk en betaalbaar wordt voor iedereen. 
  • Het stimuleren van innovatieve en digitale gezondheidsoplossingen. We ondersteunen bijvoorbeeld Afrikaanse ondernemers in de gezondheidszorg door hen toegang te bieden tot kennis, netwerk en financiering.

Wat hebben we bereikt

  • Inmiddels zijn er binnen het i-PUSH-programma, met onmisbare financiële steun van de Nationale Postcode Loterij, al ruim 13.000 vrouwen en kinderen in Kenia aangemeld voor een verzekering. Het eerste jaar wordt de verzekering voor ze betaald en worden de vrouwen aangemoedigd om zelf mee te sparen voor het tweede jaar.
  • Er zijn ook al 26 ziekenhuizen aangemeld voor het kwaliteitsprogramma. Met het Health System Advocacy-partnerschap hebben we er ervoor gezorgd dat verschillende nationale en lokale overheden meer budget vrij hebben gemaakt voor anticonceptiemiddelen, en voor het betalen en opleiden van lokale zorgverleners.
  • Met ons Outreach-programma hebben we ziekenhuizen in afgelegen gebieden de broodnodige ondersteuning gegeven. We hebben in 2018 weer drie Afrikaanse ondernemers geselecteerd voor ons Innovate for Life-programma

Alle geleerde lessen van de afgelopen jaren zorgen er voor dat we steeds beter worden in ons werk. Sámen met de lokale bevolking, partners en de overheid werken we aan oplossingen. Want alleen dat zijn de veranderingen duurzaam. En wordt onze droom langzaam maar zeker werkelijkheid: goede en betaalbare zorg voor iedereen! En bovenal: een gezond en sterk Afrika. 

delen

Deze website gebruikt functionele, analytische en tracking cookies (en daarmee vergelijkbare technieken) om je ervaring op onze website te verbeteren. Ook derde partijen kunnen cookies en vergelijkbare technieken plaatsen om jouw internetgedrag te volgen. Door gebruik te blijven maken van deze website, ga je hiermee akkoord. Klik hier voor meer informatie