Schoon water, goede hygiëne

Toiletten als bron van inkomsten – ontmoet Michael uit Kenia

Michael woont in Port Victoria, een klein dorpje aan Lake Victoria in Kenia. In het dorp zijn er weinig wc’s, en het drinkwater is er onveilig. Om de eindjes aan elkaar te knopen werkte Michael overdag als bouwvakker en ’s avonds als visser. Met onze hulp heeft Michael nu een vaste bron aan inkomsten met het bouwen van wc’s. Lees hier zijn verhaal over hoe het ondernemerschap hem uit de armoede heeft gehaald: Michael is één van de 301 metselaars die onder ons FINISH programma is begeleid en getraind om wc’s en douches te bouwen. Sinds hij in 2016 de training heeft gevolgd, heeft hij meer dan 140 wc’s gebouwd. Voornamelijk voor gezinnen. Op dit moment is het een fulltime baan en kan hij hiermee in zijn levensonderhoud voorzien. Hij herinnert zich nog goed het mooiste moment van afgelopen jaar: “Dat was in januari, het moment waarop ik zonder problemen het schoolgeld van mijn twee dochter betaalde die op de middelbare school zitten”. Door zijn werk bij het bouwen van wc’s lukt het hem namelijk geld opzij te zetten. “Een wonder”, zo stelt Michael. “Ik hoef ’s nachts niet meer het koude op om te vissen”. Inmiddels heeft hij zijn twee zoons betrokken bij het werk. Hij geeft zijn kennis door, zodat ook zij straks in hun dromen kunnen waarmaken.

De uitdaging

Elk mens, waar ook ter wereld, heeft het recht op schoon drinkwater. En op het gebruik van schone en goede wc’s, wasbakken en douches. In Oost-Afrika is dat helaas niet het geval. En de cijfers zijn schokkend: op dit moment hebben ongeveer 400 miljoen (twee op de vijf) mensen geen toegang tot schoon drinkwater. Zo’n 700 miljoen (drieëneenhalf op de vijf) mensen hebben geen toegang tot de basis aan sanitaire voorzieningen (wc’s, wasbakken en douches). Met desastreuze gevolgen: diarree is hier de belangrijkste oorzaak van kindersterfte.  

Klimaatverandering en bevolkingsgroei

Milieuvervuiling en klimaatverandering leggen wereldwijd grote druk op kwetsbare waterbronnen. Stijgende zeespiegels, extreme weeromstandigheden en onvoorspelbaarheid van regen resulteert in overstromingen, droogte, daling van het grondwater en groeiende onzekerheid over de beschikbaarheid van water. Daarbij komt nog dat naar schatting de bevolkingsgroei in Afrika de komende 15 jaar harder stijgt dan in andere continenten. Daardoor komt er extra druk te staan op bestaande watervoorzieningen en de beschikbaarheid van wc’s en douches.

Meisjes en jonge vrouwen: de spil van het gezin

Meisjes en jonge vrouwen spelen een centrale rol in het gezin. Ze zijn verantwoordelijk voor het eten en het halen van water en brandstof om te koken. Ze worden extra hard getroffen door het gebrek aan schoon drinkwater in de buurt. De cijfers liegen er niet om: in Oost-Afrika besteden meisjes een jonge vrouwen 40 miljard (!) uur per jaar aan het halen van water. Tijd die ze anders kunnen besteden aan het volgen van onderwijs of het verbouwen van voedsel. Bovendien worden ze minder blootgesteld aan seksuele intimidatie en geweld als water in de buurt te krijgen is en ze niet over lange afstanden alleen hoeven te lopen. Daarbij is het sjouwen van water fysiek zwaar. 

Lege schoolbanken

De aanwezigheid van wc’s op scholen is voor meisjes vaak een voorwaarde om naar school te gaan. Als er geen wc’s zijn blijven de schoolbanken helaas vaak leeg. Vooral wanneer er geen aandacht wordt besteed aan menstruele hygiëne. De sanitaire voorzieningen die er zijn, zijn vaak slecht. Zo heeft bijvoorbeeld 46% van de scholen geen toegang tot veilig water. Dit heeft negatieve gevolgen op de aanwezigheid en de prestaties van kinderen op school.

Overvolle ziekenhuizen

In Oost-Afrika lijdt de gezondheidszorg onder de enorme last van ziekten die voorkomen kunnen worden. En die gerelateerd zijn aan slechte sanitaire voorzieningen en gewoonten: zo’n 50% van de ziekenhuisbedden wordt bezet door mensen die ziek zijn door gebrekkige sanitaire voorzieningen. Naar schatting wordt 12% van het zorgbudget besteed aan de behandeling van diarree.

Onze aanpak

Wij willen de situatie in Oost-Afrika voorgoed veranderen. Door er voor te zorgen dat gezinnen, scholen en gezondheidsposten in zowel afgelegen gebieden als in de sloppenwijken in de steden beschikken over veilig water en goede wc's. Daar zit onze kracht: het ontwikkelen en promoten van oplossingen voor mensen die onder moeilijke omstandigheden leven en anders vergeten worden. Samen mét de lokale bevolking en overheid werken we aan duurzame oplossingen. Zo dragen wij bij aan het behalen van SDG6*.

*SDG 6: in 2030 heeft iedereen toegang tot schoon drinkwater en schone en goede wc’s en douches. 
Voorkomen is beter dan genezen

Het voorkomen van ziekten is één van onze belangrijkste speerpunten. We focussen ons daarbij op het zelfredzaam en veerkrachtig maken van de lokale bevolking. En het verbeteren van (de beschikbaarheid van) basisgezondheidszorg. Zodat mensen weten hoe ze gezond moeten blijven, de zorg beschikbaar is die ze nodig hebben en hun recht op goede zorg opeisen. En mensen bijvoorbeeld hun overheid ter verantwoording roepen als zij hun plicht niet nakomen. 

De lokale zorgverlener

Wij geloven in de kracht van de Afrikanen zelf. De lokale zorgverleners (Community Health Workers) die door ons worden begeleid en opgeleid spelen dan ook een cruciale rol. Zij geven voorlichting in de lokale gemeenschappen over het belang van schoon water en goede hygiëne. Zodat ziektes voorkomen kunnen worden. Een voorbeeld: uit onderzoek blijkt dat een eenvoudige handeling als handen wassen leidt tot een afname van 30-50% van diarree-gerelateerde infecties. Dit is dan ook een belangrijk aandachtsgebied van de lokale zorgverleners. 

Naast het creëren van bewustwording door het geven van voorlichting over handen wassen, informeren de lokale zorgverleners de bevolking ook over het belang van schoon drinkwater (in de buurt) en het gebruik van wc’s. Thuis en op school. Zodat meisjes tijd hebben om naar school te gaan doordat ze geen lange afstanden hoeven af te leggen voor water, en óók naar school gaan als zij menstrueren. Meisjes en jongens krijgen daardoor gelijke kansen om hun dromen waar te maken. 

Daarnaast zijn de lokale zorgverleners intensief betrokken bij het stimuleren van de vraag naar verbeterde wc’s en andere watervoorzieningen: sanitatiemarketing. Met als gevolg dat de lokale bevolking het hebben van goede wc’s en douches zo belangrijk vindt dat zij zélf – met behulp van kleine leningen - gaan investeren in de bouw er van. 

WASH

De term WASH staat voor WAter, Sanitatie en Hygiëne. We combineren deze elementen in onze programma’s. Want alleen dan nemen WASH-gerelateerde ziektes enorm af. In alle onze WASH-programma’s streven we naar:

  • Duurzame oplossingen: de verandering moet blijvend zijn, ook als onze steun stopt. Daarom betrekken we lokale overheden en gemeenschappen. Door het doelgericht beïnvloeden van het beleid van (lokale) overheden dragen wij bij aan verbeterde nationale WASH-standaarden en (financiële) planning. 
  • Schaalbare services (services die verder uitgebreid kunnen worden): wij geloven dat we het verschil kunnen maken door partnerschappen te creëren met (private) partijen die in onze WASH-activiteiten willen investeren of deze op een andere manier willen ondersteunen. Deze partnerschappen zijn gebaseerd op shared value.
  • Gelijke rechten tussen man en vrouw: WASH is een basisbehoefte om meisjes en jonge vrouwen veerkrachtiger en sterker te maken en de gelijkheid tussen man en vrouw te stimuleren. Het verbeteren van WASH-voorzieningen en -gewoonten zorgt er namelijk voor dat de basisgezondheid verbetert, jonge meisjes hun school kunnen afmaken en seksuele intimidatie en geweld afnemen. Goede voorzieningen zorgen voor economische voordelen voor vrouwen, want wij leiden vrouwen op om de publieke wc’s te runnen. Ook hebben vrouwen meer kans op een baan (en daarmee economische zelfstandigheid) omdat ze hun school afmaken. Vrouwen hebben daarnaast simpelweg meer tijd voor een betaalde baan omdat ze geen water meer hoeven te halen. 
Onze programma’s

Belangrijke speerpunten in onze WASH-programma’s zijn:

  • het creëren van bewustwording bij de lokale gemeenschappen;
  • het stimuleren we de vraag naar veilig water en goede sanitaire voorzieningen;
  • het beïnvloeden van het beleid van (lokale) overheden zodat zij meer budget vrijmaken voor grote waterprojecten.

Wat hebben we bereikt

In Ethiopië, Kenia, Oeganda en Tanzania hebben we de afgelopen tien jaar veel geleerd én vastgelegd over het creëren van vraag naar sanitaire voorzieningen. Binnen partnerschappen, allianties en programma’s. We hebben mooie successen geboekt! Maar belangrijker nog: we hebben geleerd hoe we het nog beter kunnen doen. En die veranderingen voeren we door in onze programma’s. Hier lees je meer over onze huidige WASH programma’s.

De ervaringen van de afgelopen tien jaar hebben ons geleerd dat het creëren van vraag naar veilig water en goede sanitaire voorzieningen alleen niet voldoende om blijvende veranderingen door te voeren. Doordat voorzieningen bijvoorbeeld niet worden onderhouden. Of omdat er onvoldoende financiële middelen zijn. 

Dit is er voor nodig om de verandering blijvend te maken:

  • Management door lokale overheden van de wc’s, douches en andere watervoorzieningen;
  • Het laten betalen voor wc’s douches en andere watervoorzieningen door de gebruikers;
  • Er voor zorgen dat de lokale zorgverlener de kennis en spullen heeft die ze nodig hebben.

De geleerde lessen voeren we door in onze programma’s:

  • Voor het op locatie trainen van lokale zorgverleners hebben we Leap ontwikkeld: een mobiel educatieplatform;
  • De vraag naar sanitaire voorzieningen wordt gecombineerd met de ontwikkeling van de markt van douches, wc’s en andere watervoorzieningen. Met andere woorden: we stimuleren niet alleen de vraag naar wc’s en douches. We zorgen er nu ook voor dat de wc’s en douches worden onderhouden. Door de gebruikers te laten betalen en door lokale overheden de voorzieningen te laten beheren;
  • We zorgen er voor dat er voldoende metselaars en loodgieters zijn om de wc’s en douches te bouwen;
  • Er worden producten voor leningen ontwikkeld voor huishoudens, instituten en ondernemers om te kunnen betalen voor de voorzieningen. Dit doen we door samen te werken met andere (private) partijen;
  • We zorgen er voor dat beleidsbeïnvloeding bij (lokale) overheden een vast onderdeel is in onze programma’s.

Alle geleerde lessen van de afgelopen jaren zorgen er voor dat we steeds beter worden in ons werk. En zo wordt een droom langzaam maar zeker werkelijkheid: een gezond en sterk Afrika!

Aan deze SDG’s dragen we bij met onze WASH-programma’s:

delen

Deze website gebruikt functionele, analytische en tracking cookies (en daarmee vergelijkbare technieken) om je ervaring op onze website te verbeteren. Ook derde partijen kunnen cookies en vergelijkbare technieken plaatsen om jouw internetgedrag te volgen. Door gebruik te blijven maken van deze website, ga je hiermee akkoord. Klik hier voor meer informatie